हक्क की कर्तव्य? 'लोक नक्की बेशुद्ध कधी पडतात?': समाजातील दुटप्पीपणावर मार्मिक भाष्य

लोकमन न्यूज प्रतिनिधी : अनिल चौधरी (निंब)

सध्याच्या काळात समाजाची मानसिकता कशी बदलत चालली आहे, यावर भाष्य करणारा एक अत्यंत मार्मिक आणि विचार करायला लावणारा विषय सध्या चर्चेत आहे. "लोक नक्की बेशुद्ध कधी पडतात?" या एका साध्या प्रश्नातून आजच्या सामाजिक आणि राजकीय व्यवस्थेतील सर्वात मोठा दुटप्पीपणा उघड झाला आहे. हक्क आणि अधिकारांसाठी तासनतास रांगेत उभे राहणारे लोक, कर्तव्याची वेळ येते तेव्हा मात्र अचानक कसे 'बेशुद्ध' पडतात, यावर अचूक बोट ठेवण्यात आले आहे.

कष्ट आणि नियमांच्या रांगेतील 'चक्कर'!

जेव्हा देशाला शिस्त लावणारे एखादे मोठे पाऊल उचलले जाते, जसे की नोटाबंदी (Demonetisation), किंवा जेव्हा एखादा नवीन कर किंवा नियम लागू होतो, तेव्हा रांगेत उभ्या असलेल्या लोकांना अचानक भोवळ येऊ लागते. स्वतःच्या खिशातून पैसे देऊन गॅस सिलेंडर घ्यायचा असेल किंवा जबाबदारीने एखादे काम करायचे असेल, तर नागरिकांना अचानक थकवा जाणवू लागतो आणि चक्कर येऊन पडण्याच्या घटना समोर येतात. देशाच्या विकासात सक्रिय योगदान देण्याची किंवा नियमांचे पालन करण्याची वेळ आली की, लोकांचा उत्साह मावळतो असे चित्र दिसते.

'मोफत'च्या रांगेत मिळते अजब 'ऊर्जा'!

मात्र, या देशात एक अशीही रांग आहे जिथे उभे असलेले लोक कधीच बेशुद्ध पडत नाहीत! दर महिन्याला मिळणारे मोफत रेशन असो, मोफत वैद्यकीय उपचार असोत, मोफत गॅस कनेक्शन, मोफत घर, मोफत मोबाईल सिमकार्ड असो किंवा मोफत मिळणारे जेवण असो; या रांगांमध्ये उभी असलेली गर्दी नेहमीच अत्यंत मजबूत, निरोगी आणि उत्साही दिसते. तिथे ऊन, वारा, पाऊस कशाचाही त्रास कुणाला जाणवत नाही. 'मोफत'च्या गोष्टींसाठी लोकांना अदम्य ऊर्जा कुठून मिळते, हा प्रश्न विचार करण्यासारखा आहे.

सध्याचे राजकीय आणि सामाजिक वास्तव

हा केवळ एक विनोद नसून आपल्या समाजाचे अत्यंत बोचरे वास्तव आहे. जिथे देशात मोफत गोष्टींचे वाटप होते, तिथे रांगा लांबच लांब असतात आणि लोक खंबीरपणे उभे असतात. पण जिथे देशाप्रती जबाबदारी, नियम पाळण्याची सक्ती किंवा स्वतःच्या कष्टाचे पैसे देण्याची वेळ येते, तिथे मात्र लोकांची प्रकृती अचानक बिघडते. ही समाजाची एक प्रकारची दुटप्पी मानसिकता असून, ती आपल्या राजकीय आणि सामाजिक व्यवस्थेवर एक गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण करते.

कर्तव्याचा विसर: अंतर्मुख होण्याची वेळ

"आजकाल 'अधिकारांच्या' आणि 'मोफत' मिळणाऱ्या गोष्टींच्या रांगेत गर्दी दिवसेंदिवस वाढत चालली आहे... पण दुर्दैवाने, 'कर्तव्य' आणि 'जबाबदारी'च्या रांगेत उभे राहताना मात्र लोक बेशुद्ध पडत चालले आहेत!" हे वाक्य आजच्या व्यवस्थेवर सर्वात मोठी चपराक आहे. या वास्तवातून प्रत्येकाने अंतर्मुख होऊन विचार करण्याची वेळ आली आहे की आपण फक्त हक्क मागणारे नागरिक बनत आहोत की देशाप्रती आपले कर्तव्यही तितक्याच निष्ठेने पार पाडत आहोत?